Asansörsüz Apartmana Asansör Yaptırmak: Karar, Ruhsat ve Maliyet Rehberi (Mersin)

24Eki 2026 · 

Kısa cevap

Asansörsüz bir apartmana sonradan asansör yapılabilir; ancak önce kat malikleri kurulunda gerekli çoğunlukla karar alınmalı, ardından belediye süreci, montaj, tescil ve ilk periyodik kontrol tamamlanmalıdır. Hangi çoğunluğun aranacağı, asansörün binanın onaylı mimari projesinde öngörülüp öngörülmemesine ve ortak alana yapılacak müdahalenin boyutuna göre değişir.

Süreç beş adımda ilerler:

1. Mühendis keşfiyle binanın teknik uygunluğunun belirlenmesi
2. Kat malikleri kurulunda karar (çoğunluk, projeye ve müdahaleye göre)
3. Belediyeden izin ve gerekli proje işlemleri
4. Montaj
5. Tescil, ilk periyodik kontrol ve bakım sözleşmesi

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır ve her bina için aynı sonucu vermez. Karar çoğunluğu ve ruhsat konusunda kendi binanız için bir avukata ve belediyenin imar birimine danışın.

Hangi apartmanlara asansör yapılabilir?

Çoğu apartmana asansör yapılabilir, ancak çözümün türü binanın yapısına bağlıdır ve bunu ancak yerinde keşif belirler. Genellikle üç yer değerlendirilir:

• Merdiven boşluğu: Merdiven kolları arasındaki boşluk yeterliyse kabin buraya kurulur. Binadan en az alan kaybettiren çözüm budur.
• Bina içinde ayrılan alan: Kuyu için kat planından yer ayrılması gerekir. Bağımsız bölümlerin alanı etkileniyorsa hukuki süreç farklılaşır.
• Bina dışında yeni kuyu: Bahçe ya da cephe tarafına kurulur. Zemin, çekme mesafesi ve belediye izni açısından en çok kontrol gerektiren seçenektir.

Keşifte mühendis şu noktalara bakar:

• Kuyu ölçüsü, kuyu dibi derinliği ve en üst kattaki kat üstü yüksekliği
• Zemin durumu ve binanın taşıyıcı sistemi
• Kabin ölçüsü ve kullanım amacı (yaşlı, engelli, bebek arabası)
• Makine dairesi için çatıda yer olup olmadığı; makine dairesiz sistemler bu ihtiyacı azaltır

Keşif sonunda ölçülü kroki ve yazılı bir uygunluk görüşü istemek, kat malikleri kurulunda herkesin aynı bilgiyle karar vermesini sağlar.

Kat malikleri kurulu kararı: hangi çoğunluk gerekir?

Asansör, binanın ortak yerlerinde yapılan bir yenilik olduğundan Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 42. maddesi devreye girer: ortak yerleri daha rahat kullanılır hâle getiren yenilik ve ilaveler, kat maliklerinin sayı ve arsa payı çoğunluğuyla verilen kararla yapılır.

Uygulamada tartışma, asansörün hangi nitelikte bir müdahale olduğundan çıkar. Yargıtay kararlarında üç durum öne çıkar:

• Asansör onaylı mimari projede öngörülmüşse: Projede asansör yeri bırakılmış ve yapılması gereken yalnızca kurulum ise 42. maddenin koşulları aranmamıştır (Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, 16.04.1996).
• Asansör projede yoksa ve ortak yerde yeni bir tesis gerekiyorsa: Kanunun 19. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gündeme gelir.
• Müdahale mimari projeyi esaslı biçimde değiştiriyorsa: Oybirliği aranır (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2019/6419, K. 2020/2528).

Hangisinin binanıza uyduğu; asansörün yerine, bahçe ya da ortak alan kullanımına ve bağımsız bölümlere yapılacak müdahaleye bağlıdır. Bu yüzden toplantıdan önce hukuki inceleme yapılması, sonradan iptal davası riskini azaltır.

Engelli kat maliki ya da kullanıcı varsa: 42. maddenin ek fıkrası ayrı bir yol öngörür. Engellilerin yaşamı için zorunlu bir proje tadili gerekiyorsa talep, en geç üç ay içinde yapılacak toplantıda görüşülür ve sayı ve arsa payı çoğunluğuyla karara bağlanır. Toplantı yapılamazsa ya da talep kabul edilmezse, ilgili kat malikinin talebi ve bina güvenliğini tehlikeye sokmadığını bildiren komisyon raporu üzerine yetkili mercilerden tasdikli proje değişikliği ya da krokiye göre yapım mümkündür.

Toplantı çağrısı, toplantı yeter sayısı ve karar yazımında Kanun ile yönetim planındaki usule uyulmalıdır; usule aykırı alınan karar sonradan tartışma konusu olur. Ödemeyen malikler için asansör revizyonunda ödemek istemeyen kat maliki yazımıza da bakabilirsiniz.

Karara katılmayan kat maliki ve masrafların paylaşımı

Kanuna uygun çoğunlukla alınan karar, oy kullanmayan ya da aleyhte oy veren malikler dahil herkesi bağlar. Karara itiraz yolu ise açıktır: toplantıda aleyhte oy veren malik karar tarihinden itibaren bir ay içinde, toplantıya katılmayan malik kararı öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden itibaren altı ay içinde, binanın bulunduğu yerdeki sulh mahkemesinde iptal davası açabilir (Kat Mülkiyeti Kanunu m. 33).

Masraf konusunda 42. maddenin son fıkrası şunu söyler: yeniliklerin giderlerini, bu yeniliklerden faydalananlar faydalanma oranına göre öder. Hangi maliklerin hangi oranda katılacağı, yönetim planı ve karar metni açık değilse sonradan uyuşmazlık çıkarır; örneğin zemin kattaki daireler ya da dükkânlar için katılım oranı baştan yazılmalıdır.

Bir diğer risk de nisapla ilgilidir. Yargıtay, Kanunun aradığı nitelikte ve çoğunlukta alınmış karar olmadan yapılan masraflardan, karara onay vermeyen malikleri sorumlu tutmamıştır (Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2019/1742, K. 2019/3845). Yani çoğunluğu baştan doğru tespit etmek, asansör bedelini sonradan tahsil edebilmek için de belirleyicidir.

Kararda en az şunlar yer almalıdır:

• Asansörün yeri ve kapsamı
• Firma seçme ve sözleşme imzalama yetkisi (kimde olduğu)
• Bütçe sınırı ve ödeme planı
• Paylar ve her bağımsız bölümün katılım oranı

Ayrıca apartmanlarda asansör masraflarının paylaşımı konusundaki yazımız bakım giderleri için ek bilgi verir.

Proje, belediye izni ve tescil

Kurul kararı tek başına yeterli değildir; asansörün binaya uygunluğu belediye tarafında da kontrol edilir. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'ne göre asansörün binaya fenni uygunluğunu, İmar Kanunu, ilgili mevzuat ve erişilebilirlik mevzuatı çerçevesinde ruhsat makamı, yani belediye denetler.

Süreçte bilmeniz gerekenler:

• Mevcut binada avan proje ve trafik hesabı: Asansörlerin Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ'e göre, mevcut yapıya eklenen asansör için trafik hesabı yapılmaz ve avan proje hazırlanmaz. Bu, belediyeyle işlem yapılmayacağı anlamına gelmez; hangi belge ve projenin isteneceğini binanın imar durumuna göre ilgili belediyenin imar birimi söyler.
• Asansör yaptırıcısı kimdir? Yönetmelik, mevcut binada asansör yaptırıcısını bina sorumlusu olarak tanımlar; sözleşme ve izin işlemlerini bu sıfatla yönetim yürütür.
• İmar mevzuatındaki yeni değişiklik apartmanları kapsamıyor: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde 1 Temmuz 2026'da yapılan değişiklik, mevcut konutlara sonradan asansör yapma imkânını yalnızca tek bağımsız bölümlü müstakil konutlar (bodrum hariç üç kata kadar) için getirmiştir. Bina içinde yer olmadığında dış cepheden asansör yapılmasına ilişkin açık bir hüküm bulunmadığı, uygulamada tartışma yaratabilecek bir boşluk olarak değerlendirilmektedir.
• Bina dışında kuyu yapılacaksa: Çekme mesafesi, zemin ve komşu parsel konularını imar birimine önceden sorun.
• Tescil: Yönetmelik kapsamında piyasaya arz edilen her asansör ilgili idareye tescil ettirilir ve tescil öncesi ilk periyodik kontrol raporu gerekir.

Mersin'de binanızın bulunduğu ilçenin belediyesine (Yenişehir, Mezitli, Toroslar, Akdeniz ve diğerleri) başvurmadan önce keşif raporunu ve kurul kararını hazır bulundurmanız süreci kısaltır.

Kurulum süreci adım adım

Sürenin en belirsiz kısmı montaj değil, karar ve izin aşamalarıdır; bu nedenle sabit bir süre vermek doğru olmaz. Sıra genellikle şöyledir:

1. Keşif ve uygunluk görüşü: Ölçülü kroki ve yazılı teknik görüş alın.
2. Hukuki inceleme: Karar çoğunluğunu ve yönetim planındaki usulü kontrol ettirin.
3. Kurul kararı: Toplantı çağrısı, katılım ve imzalar usule uygun olsun; karar metni yetki, bütçe ve payları içersin.
4. Firma seçimi: Aynı kapsamla en az üç yazılı teklif isteyin; firmanın HYB belgesini ve referanslarını kontrol edin. Asansör firması seçerken dikkat edilecekler yazımız ek bir kontrol listesi sunar.
5. Belediye süreci: Gerekli belge ve projeleri ilgili imar birimine sunun.
6. Montaj: Kuyu işleri, kabin, kapılar, pano ve sürücü birlikte planlanır.
7. İlk periyodik kontrol ve tescil: A tipi muayene kuruluşu kontrolü yapar; sonuca göre tescil işlemleri tamamlanır.
8. Bakım sözleşmesi: Teslimle birlikte yazılı sözleşmeyi yapın. Bakım sözleşmesinde nelere dikkat edilir?

Teslim aşamasında yeni bina asansörü teslim alırken dikkat edilecekler yazımız işinize yarayacaktır.

Asansör maliyetini neler belirler?

Maliyet; kat sayısından kuyunun nerede yapılacağına kadar birçok kaleme bağlıdır, bu yüzden tek bir rakam vermek yanıltıcı olur. Tekliflerin karşılaştırılabilir olması için aşağıdaki kalemleri her firmadan aynı kapsamla isteyin.

Bedelin yanında ilk yılın bakım ücretinin dahil olup olmadığını ve yedek parça ile arıza çağrılarının kapsam dışı kalıp kalmadığını da yazılı olarak öğrenin; bakım ücretinin neleri kapsadığı ayrıca açıklanmıştır.

Asansör devreye girdikten sonra yapılması gerekenler

Asansörün kurulumu bittiğinde sorumluluk bitmez; bina yönetimi için yeni bir döneme başlar:

• Periyodik kontrol: Asansör, A tipi muayene kuruluşu tarafından yılda bir kontrol edilir ve sonuç etiketle gösterilir. Bina sorumlusu, kontrolün yaptırılmasını takip etmek ve ücretini karşılamakla yükümlüdür. Etiket renklerinin anlamı ve kontrol raporunun nasıl okunacağı ayrı yazılarda anlatılmıştır.
• Bakım sözleşmesi: Yönetmelik gereği asansör bakım firmasıyla yazılı sözleşme yapılması beklenir; Bakanlık denetimlerinde sözleşmenin bulunmadığı tespit edilen bina sorumlularına idari para cezası uygulandığı belirtilmiştir.
• Bakım defteri: Her bakımda yapılan işlemler bakım defterine işlenir ve kontroller sırasında incelenir.
• Yetkili firma: Bakımı, yetkili servis olan ve HYB belgesi bulunan firmaya yaptırın.
• Kayıt ve şeffaflık: Bakımın gerçekten yapıldığını görmek için bakım kayıtlarına bina sakinlerinin de erişebildiği bir sistem tercih edilebilir; bu konuyu bakımın yapıldığı nasıl anlaşılır yazısında bulabilirsiniz.

Kırmızı etiketli bir asansör güvenlik riski taşıdığı için kullanımdan men edilmek üzere ilgili idareye bildirilebilir; bu nedenle ilk kontrolden önce eksiklerin giderilmesi önemlidir.

Mersin'de dikkat edilecek yerel noktalar

Kıyı kenti olan Mersin'de nem ve tuzlu hava, asansörün pano, kablo ve metal aksamını olumsuz etkileyebilir. Bu yüzden teklif aşamasında şunları sorun:

• Korozyona dayanım: Pano, bağlantı elemanları ve kuyu içi parçalar için nem koruması nasıl sağlanıyor? Mersin ikliminde asansör korozyonu yazımız bu konuyu ayrıntılandırır.
• Statik inceleme: Yeni kuyu binanın taşıyıcı sistemini etkiler; deprem riski bölgeden bölgeye değiştiği için mühendislik değerlendirmesi mutlaka yazılı olmalıdır.
• Yazlık ve mevsimlik siteler: Yıl boyu kullanılmayan binalarda bakım planı kullanım sıklığına göre kurulmalıdır; bakım sözleşmesinde mevsimlik kullanım açıkça belirtilmelidir.
• Servis mesafesi: Binanıza yakın bir servis ekibinin bulunması, arızada müdahale süresini doğrudan etkiler.

Bu noktaları keşif aşamasında yazılı hâle getirmek, hem teklifleri karşılaştırmanızı kolaylaştırır hem de ileride sorumluluğun kimde olduğunu netleştirir.

Sık sorulan sorular

Tüm kat maliklerinin imzası şart mı? Her durumda değil. Gereken çoğunluk, asansörün projede öngörülüp öngörülmemesine ve müdahalenin boyutuna göre değişir; mimari projeyi esaslı biçimde değiştiren işlerde oybirliği gündeme gelir.

Zemin kat malikleri asansör masrafına katılır mı? Kanun, yeniliklerin giderlerini faydalananlara faydalanma oranına göre yükler. Zemin kattaki daireler için oran yönetim planına ve karara bağlıdır; açık yazılmamışsa uyuşmazlık çıkabilir.

Asansör kuyusunu bahçeye yapabilir miyiz? Teknik olarak mümkün olabilir, ancak çekme mesafesi, zemin ve komşu parsel konularını belediyeden önceden öğrenin. Bahçe proje ile özel bir amaca ayrılmışsa Yargıtay uygulamasında kat maliklerinin beşte dördünün rızası aranabilmektedir.

Belediye izni almadan asansör yapılabilir mi? Asansörün binaya uygunluğu belediye tarafından denetlenir ve her asansör ilgili idareye tescil ettirilir. İzinsiz yapılan asansör tescil ve işletme aşamasında sorun çıkarır.

Karara itiraz için ne kadar süre var? Aleyhte oy veren malik için karar tarihinden itibaren bir ay, toplantıya katılmayan malik için kararı öğrenmesinden itibaren bir ay, her hâlde karar tarihinden itibaren altı aydır.

Kiracı karar verebilir mi? Kurulda oy hakkı kat maliklerine aittir; kiracı kat maliki değildir. Kiracının oturduğu bağımsız bölümün oyunu malik kullanır.

Yöneticiler için kontrol listesi

• Mühendis keşfi yapıldı, ölçülü kroki ve yazılı uygunluk görüşü alındı
• Binanın onaylı mimari projesinde asansör yeri olup olmadığı kontrol edildi
• Karar çoğunluğu hukuki olarak belirlendi (sayı ve arsa payı, beşte dört ya da oybirliği)
• Kurul toplantısı usule uygun yapıldı; karar metni yetki, bütçe ve payları içeriyor
• En az üç firmadan aynı kapsamda yazılı teklif alındı
• Firmanın yetkili servis ve HYB belgeleri incelendi
• Belediyenin imar birimine başvuruldu, istenen belgeler netleştirildi
• İlk periyodik kontrol ve tescil planlandı
• Bakım sözleşmesi, bakım defteri ve kayıt erişimi yazılı hâle getirildi

Kaynaklar

Son kontrol: 21 Ekim 2026. Mevzuat ve kararlar değişebilir; kendi durumunuz için güncel metni ve bir avukatın görüşünü esas alın.

• Kat Mülkiyeti Kanunu (634), md. 42 metni
• Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği
• Asansörlerin Tasarımına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ (SGM 2017/18)
• Yargı kararlarıyla apartman ve sitelerde tadilat ve inşai faaliyet (Av. Gökhan Bilgin)
• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ndeki 1 Temmuz 2026 değişikliklerinin incelemesi
• Kat mülkiyetinden doğan sorular ve cevapları (m. 33 dava süreleri)
• Asansör takip sistemi ile etkin denetim (Bakanlık açıklaması, 2016)